BEHAWIORYZM – ROZWINIĘCIE DEFINICJI

Za twórcę behawioryzmu uważa się Johna Broadusa Watsona, który w 1913 roku opublikował w USA manifest o znamiennym tytule Psychologia, jak ją widzi behawiorysta. Tę właśnie datę uważa się za jeden z przełomowych momentów w historii psychologii, tj. za początek behawioryzmu – gałęzi psychologii stanowiącej alternatywę wobec psychologii świadomości.

Watson we wspomnianym manifeście stwierdza, że dotychczasowa psychologia człowieka, w wyniku błędnego założenia, że jedyną metodą dotarcia do zjawisk świadomych jest introspekcja, zagłębiła się w wiele problemów spekulatywnych, a dążąc do ich rozwiązania oddaliła się od problemów, które istotnie interesują człowieka. Wg behawiorysty, psychologia jest obiektywną, eksperymentalną dziedziną nauk przyrodniczych, w której przyjmuje się założenie, że zachowanie zwierząt może być badane bez odwołania się do świadomości.

Zachowanie człowieka i zwierząt musi być rozpatrywane na tej samej płaszczyźnie, ponieważ dla zrozumienia zachowania są one jednakowo ważne. Można więc zrezygnować z przyjmowania świadomości w sensie psychologicznym – świadomość może być potraktowana jako narzędzie, którym posługują się wszyscy naukowcy (np. fizycy). Poza tym, wg Watsona, wyeliminowanie stanów świadomości, jako zasadniczego przedmiotu badań usuwa barierę między psychologią a innymi naukami.

Teoria Johna Broadusa Watsona reprezentuje klasyczną postać behawioryzmu radykalnego. Późną wersję tego behawioryzmu reprezentuje Burrhus Frederic Skinner, twórca dziedziny zwanej eksperymentalną analizą zachowania. Do podstawowych cech charakteryzujących analizę zachowania zaliczyć można koncentrowanie się na zachowaniu ludzi i zwierząt, tj. uznanie, że zachowanie nie jest tylko narzędziem czy pośrednikiem umożliwiającym wnioskowanie o hipotetycznych czynnikach wewnętrznych. Dla behawioryzmu Skinnera charakterystyczne jest również naukowe, a więc empiryczne, eksperymentalne podejście do zachowania. Ponadto, analiza zachowania zainteresowana jest metodami prowadzącymi do najskuteczniejszego zmieniania zachowania, które związane jest z umiejętnościami ważnymi z punktu widzenia życia codziennego. Procedury stosowane w analizie zachowania są przedstawiane drobiazgowo, unika się także odniesień do hipotetycznych, wewnętrznych motywów zachowania.

Najogólniej rzecz ujmując, behawiorysta w swoich badaniach – bez względu na to, czy bada dziecko czy osobę dorosłą, sportowca czy pracownika naukowego, kogoś kogo interesuje filozofia, okultyzm czy projektowanie wnętrz – za punkt wyjścia i źródło informacji przyjmuje zachowanie pacjenta, a nie uzyskiwane na drodze introspekcji wewnętrzne motywy jego działania czy powody zajmowania się tą a nie inną dziedziną.
Behawioryzm cały czas rozwija się i ewoluuje. Na dowód tego można przywołać trzy choćby odmiany nurtu nazywanego neobehawioryzmem, takie jak: wersja neobehawioryzmu reprezentowana przez Edwarda Chase’a Tolmana, popędowo-nawykowa wersja neobehawioryzmu Clarka Leonarda Hulla, czy wersja operacjonistyczna Stanley’a Smitha Stevensa.

Do Polski analiza zachowania dotarła na początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Głównym ośrodkiem eksperymentalnej analizy zachowania w Polsce jest Wydział Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Drugim naukowym ośrodkiem psychologii behawioralnej jest Instytut Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, założony i prowadzony przez prof. Jerzego Siutę. Badacze tego instytutu zajmują się m. in. warunkowaniem klasycznym jako mechanizmem działania placebo oraz zastosowaniem analizy zachowania w psychologii edukacji i zdrowia.

Autorka wpisu: Natalia Żochowska.

Źródła:

Bąbel P. i Ostaszewski P., 2008, Wprowadzenie do sychologii behawioralnej [w:] Bąbel P. i Ostaszewski P. (red.) Współczesna psychologia behawioralna. Wybrane zagadnienia, Kraków.

Siuta J. i Krzyżewski K., 2000, Wprowadzenie [w:] Siuta J. i Krzyżewski K. (red.), Behawioryzm i psychologia świadomości, Kraków.

Watson J. B., 1990, „Behawioryzm” oraz „Psychologia, jak ja widzi behawiorysta”, Warszawa.

1 odpowiedź na BEHAWIORYZM – ROZWINIĘCIE DEFINICJI

  1. It’s amazing in favor of me to have a site, which
    is beneficial in favor of my know-how. thanks admin

    Here is my page … home construction estimate xls (Moringadgere.tumblr.com)

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>