PSYCHOLOGIA ANALITYCZNA – ROZWINIĘCIE DEFINICJI

Psychologia analityczna, nazywana też psychologią jungowską, a przez samego twórcę Carla Gustawa Junga nazywaną też psychologią kompleksów jest nowym kierunkiem psychologii głębi. Termin psychologia analityczna wprowadzony został przez Junga w 1913 roku, kiedy to badacz zerwał z ruchem psychoanalitycznym.

Dzieło, w którym twórca psychologii kompleksów zaprezentował poglądy odmienne od tych, które głosił Freud nosi tytuł Wandlungen und Symbole der Libido. Opublikowane zostało w 1912 roku.

We wczesnych latach swojej pracy badawczej Jung przeprowadzał eksperymenty nad normalnymi i patologicznymi ciągami skojarzeń słownych. Zadaniem badanych jest zareagowanie na słowo będące bodźcem innym słowem, np. na będące bodźcem słowo „dach” reaguje słowem „komin”. W trakcie tego rodzaju badań zapisywana jest odpowiedź i jednocześnie mierzy się czas reakcji. Po przeprowadzeniu pewnej ilości takich eksperymentów Jung przeanalizował wyniki i zauważył, że u osób zmęczonych często pojawiały się skojarzenia podobne dźwiękowo, np. „Springer” – „trinken”, „hund” – „wund”, itp.

Gdyby zatem ufać wynikom ówczesnych badań Junga można by wnioskować, że nawet na bardziej złożony bodziec słowny taki jak „wypożyczalnia strojów Gdańsk” zmęczona osoba odpowie czyli zareaguje najprawdopodobniej ciągiem słów brzmiących podobnie, np. „wypożyczalnia samochodów Gdańsk”. Co oznaczałoby po prostu, że zmęczony umysł jest mniej kreatywny, a przez to w mniejszym stopniu zdolny do twórczej, efektywnej pracy. Jung nazwał to „kompleksami zabarwionymi uczuciowo”.

Pierwszym krokiem w kierunku własnej teorii było poszerzenie przez Junga freudowskiej koncepcji „libido”. „Libido” wg Junga to całość życiowej energii, a nie tylko i wyłącznie energia seksualna. To właśnie spowodowało konflikt teoretyczny między badaczami.

 Jako ciekawostkę warto wspomnieć, że kilka lat przed publikacją Wandlungen Und Symbolen der Libido Jung wraz z Freudem udał się do Stanów Zjednoczonych, gdzie otrzymać mieli doktoraty honorowe Uniwersytetu Clarka. Podczas trwającej kilka tygodni podróży badacze objaśniali sobie nawzajem swoje marzenia senne. Podczas tych właśnie wspólnych analiz, Jung zauważył, że te z jego snów, które zawierają dużo treści symbolicznych Freud nie wyjaśnia w sposób wyczerpujący i dokładny.

W psychoanalizie Freuda na nieświadomość składały się motywy pierwotnie świadome, wyparte później do nieświadomości. Wg Junga z kolei, nieświadomość tworzona jest przez motywy, które nigdy nie były uświadomione. Motywy te to inaczej archetypy, będące wytworem wrodzonych form i instynktów, przynoszone wraz z urodzeniem człowieka. Są to więc dziedziczone cechy nabyte.

Archetypy składają się na nieświadomość zbiorową, zawierającą treści, które należą do całej grupy jednostek, najczęściej do jakiegoś narodu i mogą manifestować się w snach znajdują także swój wyraz w postaciach tworzonych przez sztukę.

Przyjmując – inaczej niż Freud – duchową naturę głębszych obszarów psychiki, Jung za główny cel osobistego rozwoju człowieka uważał samorealizację, czyli w jego terminologii – indywiduację. Polega ona na integrowaniu treści sprzecznych i archetypowych procesów nieświadomości.

Wielu badaczy uważa, że u źródeł psychologii analitycznej leży myśl gnostycka. Jung rzeczywiście studiował dzieła gnostyków. Zafascynowany był również alchemią – uważał, że jest ona pośrednikiem między przeszłością a teraźniejszością, ponieważ przerzuca „pomost” zarówno w stronę gnostycyzmu, czyli w przeszłość, jak i w stronę współczesnej psychologii nieświadomości. W twórczości Junga jest nawet ściśle gnostycki tekst Siedem kazań do zmarłych, który autor opublikował podobno niezbyt chętnie, dopiero we Wspomnieniach.

Warto też wspomnieć, że w 1940 roku uczennica i współpracownica twórcy psychologii analitycznej Jolande Jacobi opublikowała książkę Psychologia C. G. Junga.

Autorka wpisu: Natalia Żochowska

Źródła:

Dolman A. M., 2009, Słownik psychologii, Warszawa.

Lüch H. E., 2008, Historia psychologii. Orientacje, szkoły, kierunki rozwoju, Warszawa.

Stachowski R., 2000, Historia współczesnej myśli psychologicznej. Od Wundta do czasów najnowszych, Warszawa.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>