PSYCHOLOGIA EKSPERYMENTALNA – ROZSZERZENIE DEFINICJI

Psychologia eksperymentalna powstała w XIX wieku jako naturalna konsekwencja psychologii empirycznej i jak sama nazwa mówi, nawiązuje do metody badawczej opartej na eksperymencie. Wszystko zaczęło się, gdy w 1879 roku Wilhelm Wundt, notabene filozof, zorganizował w Lipsku pierwsze eksperymentalne laboratorium psychologiczne wyposażone w aparaty i przyrządy służące do pomiaru procesów psychicznych.

Twórcy:

Inicjatorami badań eksperymentalnych byli E. H. Weber i G. T. Fechner.  Pragnęli ustalić zależność pomiędzy bodźcami zewnętrznymi działającymi na organizm a wywołanymi przez nie zmianami w świadomości. Eksperymentom poddawani byli ludzie bądź zwierzęta.

Założenia:

O ile dziedzina ta początkowo interesowała bardziej fizjologów i fizyków niż psychologów (np. badano czy widok pokarmu może wywołać ślinienie się i w jakiej sytuacji), o tyle z czasem stała się formą eksperymentu introspekcyjnego zorientowanego na ludzkie uczucia, myśli i nastroje. Jednak nadal chodziło o to, by ustalić w jaki sposób i za pomocą jakich podniet można wpływać na człowieka.

Współcześnie doświadczenia prowadzi się w wielu dziedzinach, takich jak:

  1. percepcja (odbiór świata za pomocą zmysłów),
  2. uczenie się i zapamiętywanie,
  3. motywacja i osobowość,
  4. psychologia społeczna (relacje międzyludzkie) i patologiczna (choroby psychiczne).

Eksperyment może być przeprowadzany zarówno w warunkach laboratoryjnych (sztucznych), jak i naturalnych, w których osoby badane nie wiedzą, że są przedmiotem eksperymentowania.

Sposób badań:

Metoda badania relacji przyczynowo-skutkowych polega na tym, że badacz losowo przydziela uczestnikom eksperymentu różne sytuacje, które są identyczne pod wszystkimi względami z wyjątkiem jednego warunku, który to ma mieć rzekomo decydujący wpływ na reakcje badanych. Wszystkie zdarzenia są kontrolowane i aranżowane przez eksperymentatora tak, by jedna grupa osób doświadczała ich w pewien określony sposób, a druga w inny. Działając w ten sposób, badacz może się przekonać, który aspekt sytuacji jest przyczyną interesującego go zachowania.

Weźmy na przykład szkolenie z logistyki, na którym zgromadziły się dwie grupy pracowników. Otrzymują zadanie pamięciowego opanowania konkretnej części materiału.  Jedni będą mieli utrudnienie w postaci głośnej muzyki, zaś innym będzie towarzyszyć cisza. Rolą eksperymentatora jest wówczas obliczenie różnic znaczących i stwierdzenie czy głośna muzyka źle wpływa na proces uczenia się.

Ciekawostki:

Wszyscy to znamy. Jednak nie wszyscy wiemy, że jednym z najgłośniejszych i zarazem najbardziej wstrząsających eksperymentów wszech czasów był eksperyment Miligrama. Dlaczego wstrząsających? Gdyż udowodnił on tezę, że każdy człowiek, nawet taki, który dąży do celów uważanych za szlachetne, może czynić zło w odpowiednich warunkach.

Skądinąd znany jest także eksperyment więzienny Zimbarda, który zwykłych, inteligentnych studentów Uniwersytetu Stanford umieścił w otoczeniu więziennym. Młodzi mężczyźni podzieleni na grupę „więźniów” i „strażników” odgrywali swe role pod stałą obserwacją. Po sześciu dniach jednak musiano przerwać doświadczenie, gdyż wymknęło się ono spod kontroli. Jedni uczestnicy zaczęli przejawiać zachowania agresywne, inni zaś przechodzili załamanie nerwowe.

Przykłady można mnożyć. Jednak wystarczy już spojrzeć na powyższe egzemplifikacje, żeby zrozumieć jak silny może być wpływ sytuacji społecznej. Eksperymenty psychologiczne, choć szokujące, często ujawniają prawdę o nas samych i skuteczniej niż teoria przenikają do naszych umysłów.

Autorka wpisu: Anna Skonieczna-Zambroń

Źródła:

Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku, 2005, tom IV, Warszawa.

Skorny Z., 1974, Metody badań i diagnostyka psychologiczna, Wrocław.

Zimbardo P. G., Ruch F. L., 2002, Psychologia i życie, Warszawa.

 

3 odpowiedzi na PSYCHOLOGIA EKSPERYMENTALNA – ROZSZERZENIE DEFINICJI

  1. psycholog pisze:

    Zwracam honor…był również filozofem…ups

  2. psycholog pisze:

    Wilhelm Wundt był fizjologiem, a nie filozofem…notabene;-)))

  3. Z niecierpliwością czekam na kolejny artykuł charakteryzujący inny typ psychologii.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>